Postępujący zanik siatkówki (PRA - Progressive Retinal Atrophy) nazywany także postępującym zwyrodnieniem siatkówki jest znanym od dawna schorzeniem oczu o charakterze dziedzicznym, które występuje u bardzo wielu ras psów.
PRA jest wspólnym terminem służącym do opisu szeregu wrodzonych degeneracji siatkówki oka.
Schorzenie to związane jest z degeneracją fotoreceptorów znajdujących się w siatkówce oka (odpowiada ona za zamianę dochodzących z zewnątrz bodźców świetnych, na impulsy mózgowe, docierające za pośrednictwem nerwu wzrokowego do mózgu). Siatkówkę tworzą dwie warstwy: pigmentowany nabłonek i część nerwowa. Pierwsza z nich, nabłonek, odpowiada za zaopatrzenie w substancje odżywcze i usuwanie obumarłych już tkanek.
Degeneracja fotoreceptorów położonych w centralnej części siatkówki (CPRA) nazywana jest także dystrofią pigmentowanego nabłonka siatkówki (RPED- Retinal Pigment Epithelial Dystrophy). Powoduje ona uszkodzenie komórek, które nie mogą dostatecznie szybko rozkładać zużytych fragmentów, ani też wytwarzać nowych. W wyniku rozwoju schorzenia, fotoreceptory degenerują się, co prowadzi do pogorszenia wzroku. Chore zwierzęta tracą możliwość widzenia centralnego; pozostaje im jedynie peryferyjne pole widzenia.
Jedynym sposobem ograniczenia występowania tej choroby u przyszłych pokoleń jest wykonywanie dokładnego badania okulistycznego bądź zdecydowanie bardziej skuteczne- wykonanie testu genetycznego u wszystkich psów, które przeznaczone są do hodowli. Nie istnieje obecnie żaden skuteczny sposób leczenia chorych zwierząt. Chorobę można wykryć badaniem okulistycznym psów powyżej 12-tego miesiąca życia, bądź wykonać testu DNA w każdym wieku (można w ten sposób przetestować także szczenięta)
A + A - wszystkie szczenięta będą posiadać genotyp A A + B - każde ze szczeniąt ma 50% szansy na wynik A i 50% szansy na wynik B B + B - 50% B, 25% A, 25% C B + C - 50% B, 50% C C + A - 100% szczeniąt B C + C - 100% C
Test genetyczny można wykonać w dwóch laboratoriach na świecie - laboratorium Optigen w USA oraz laboratorium Laboklin w Niemczech.
W obydwu przypadkach należy pobrać u weterynarza krew do specjalnej próbówki (w LABOKLIN'ie istnieje także możliwość pobrania wymazu z policzka), wypełnić odpowiedni formularz, i wysłać - na wyniki czeka się około tygodnia do 3 tygodni.
Anomalia Oczu Collie (ang.CEA - Collie Eye Anomaly)- także występuje u Tollerów. Poniżej przetaczam artykuł p. Jacka Garncarza, specjalisty chorób oczu u psów, za zgodą autora.
"CEA Stanowi prawdopodobnie najczęstszy wrodzony defekt tylnych struktur oka. Obejmuje uszkodzenia twardówki, naczyniówki, siatkówki, a także nerwu wzrokowego, przy czym ślepota związana z odklejeniem się siatkówki lub znacznymi wylewami krwi do komory przedniej oka dotyczy jedynie około sześciu procent zwierząt dotkniętych tym schorzeniem.
W trakcie organogenezy pigmentowany nabłonek siatkówki powstaje z komórek tylnej, wgłąbiającej się ściany pęcherzyka wzrokowego. Brak odpowiedniej ekspresji na czynniki stymulujące wzrost tych komórek powoduje, że zaburzony zostaje cały proces różnicowania się komórek wszystkich tkanek oka. W przypadku zespołu Anomalii Oczu Collie (CEA), naczyniówka pozostaje niewykształcona w okolicy położonej bocznie od tarczy nerwu wzrokowego i możliwe jest także, że nie zamyka się płodowa szczelina, pozostawiając defekt w strukturach brodawki nerwu lub jej okolicach. Stopień niedorozwoju naczyniówki i rozmiar szczeliny mogą się znacząco różnić u poszczególnych osobników, a nawet pomiędzy oczami tego samego zwierzęcia. Wszystkie dotknięte tym szczenięta wykazują niedorozwój naczyniówki, ale w wieku od dwunastu do szesnastu tygodni, u wielu z nich pomniejsze zmiany bywają zamaskowane pigmentacją. Różne są szacunki, ale najprawdopodobniej około 30 % szczeniąt cierpiących na to schorzenie maskuje objawy choroby. Z jakiegoś powodu proces ten opisuje się jako "stan normalny". Fenotyp w badaniu oftalmologicznym wydaje się normalny, ale badanie genetyczne ujawnia, że psy takie są chore i muszą być uwzględniane w programach likwidowania tej choroby. Ma to dosyć duże znaczenie, i usprawiedliwia badanie wszystkich miotów predylekcyjnych ras w wieku 6 - 7 tygodni. Około trzydziestu procent dorosłych psów wykazujących niedorozwój naczyniówki, jest także dotkniętych wadą polegającą na nie zamknięciu się szczeliny. Szczeliny okołobrodawkowe wyściełane są zdegenerowaną tkanką nerwową siatkówki, a psy, u których są one znacznej wielkości muszą także mieć upośledzone widzenie. Rola szczeliny w odklejaniu się siatkówki już po porodzie nie jest całkowicie wyjaśniona, ale przypuszcza się, iż ma swój udział w tym procesie.
U niewielkiej części chorych psów odklejanie się siatkówki ma miejsce w okresie narodzin, podczas, gdy u zwierząt posiadających szczelinę znacznych rozmiarów, siatkówka odkleja się w ciągu pierwszych trzech lat życia. U około jednego procenta chorych psów występują krwotoki wewnątrz gałki ocznej, ale etiologia tego powikłania pozostaje otwartą kwestią do dyskusji."
Możliwe wyniki:
CEA czysty - normal CEA nosiciel - carrier CEA chory - affected
Dopuszcza się następujące warianty potomstwa :
normal x normal - wszystkie szczenięta będą CEA normal normal x carrier - każde ze szczeniąt ma 50% szansy na wynik normal i 50% szansy na wynik carrier carrier x carrier - 50% szansy na carrier, 25% szansy na normal, 25% szansy na affected carrier x affected - 50% szansy na carrier, 50% szansy na affected affected x normal - 100% szczeniąt carrier affected x affected - 100% affected
Istnieje możliwość przebadania Tollera w kierunku CEA!! Test na CEA dostępny jest w USA - Optigen test można wykonać łącznie z PRA, po obniżonej cenie.
Dysplazja siatkówki (RD Retinal Dysplasia)- dysplazja siatkówki może objawiać się jako "odklejanie się" części lub całej siatkówki, co prowadzi nawet do całkowitej ślepoty zwierzęcia. Jest to wrodzona wada siatkówki, która klinicznie objawia się jako pofałdowanie i pojawienie się "rozetek" na siatkówce lub właśnie jej odklejanie. Diagnozę może postawić jedynie badanie oftalmoskopem przez doświadczonego weterynarza.
Dziedziczna zaćma (HC Hereditary Cataract)- U psów wyróżnia się zaćmę wrodzoną, dziedziczną, starczą oraz wtórną. U psów występuje najczęściej zaćma dziedziczna oraz rzadziej - zaćma wtórna (będąca skutkiem innych chorób np. cukrzycy czy gPRA) oraz zaćma starcza.
Zaćma dziedziczna jest chorobą przewlekłą, rozwijającą się latami a jej dokładne przyczyny nadal nie są znane, mimo wieloletnich badań. Pierwsze objawy choroby mogą pojawić się między 1 a 7 rokiem życia i dotyczyć jednego lub obu oczu. Początkowo jest to punktowe, pojedyncze zmętnienie, zwykle w środkowym polu tylnej części soczewki, które widoczne jest jedynie w badaniu okulistycznym. W tym okresie pies nie ma żadnych problemów z widzeniem i zachowuje się zupełnie normalnie.
U większości psów rozwój choroby zatrzyma się na tym etapie, jednak u niektórych pojawiają się kolejne zmętniałe punkty, aż z czasem dojdzie do zmętnienia całej soczewki i całkowitej ślepoty. Objawy : mleczno-białą soczewkę a niekiedy także silnie rozszerzenie źrenicy (artykuł ze strony poświęconej Golden Retrieverom)
Dystrofia Rogówki - Corneal Dystrophy - na skutek zaburzenia metabolizmu lipidów (tłuszczy) w obrębie rogówki, dochodzi do gromadzenia się złogów (kryształów) tłuszczu, najczęściej cholesterolu. Złogi te są widoczne w postaci malutkich szaro-mlecznych punktów zmętnienia na rogówce, które występują w obu oczach, zwykle symetrycznie. Zmianom tym nie towarzyszą żadne inne objawy - brak jest wycieków z oczu czy zaczerwienia spojówek. Schorzenie nie zaburza widzenia ani nie jest bolesne, dlatego leczenie nie jest w tym wypadku konieczne (autor :lek.wet. Małgorzata Wojtasiak, lek.wet. Jarosław Wypart)
Dystrofia Rogówki często pojawia się w obu gałkach ocznych - nie określono sposobu odziedziczalności tej choroby u Tollerów, niemniej Tollery o zdiagnozowanej dystrofii powinny być wykluczane z hodowli.
Distichiasis (dwurzędność rzęs) -
choroba charakteryzuje się wadliwym wzrostem rzęs. Rzęsy rosną w kierunku gałki ocznej, przez co mogą ją podrażniać. Stopień nasilenia choroby bywa zmienny; czasem występuje jedynie w postaci pojedynczej rzęsy, nie urażającej gałki ocznej, nie dającej żadnych objawów klinicznych, gdzie rzęsy są delikatne i krótkie, po cały rząd rzęs, twardych i długich, silnie drażniących oko. W ostrej formie, przy stałym podrażnianiu gałki ocznej, distichiasis może powodować stany zapalne oczu - w formie łagodnej, nie daje żadnych objawów. W przypadkach, gdy nieprawidłowo rosnące rzęsy ocierają twardówkę, konieczna bywa interwencja weterynaryjna: najczęściej wymrażanie dodatkowego rzędu rzęs.
Ponieważ leczenie jest łatwe a komfort zwierzęcia zachowany, psy z distichiasis mogą być używane do hodowli, przy czym zaleca się nie krzyżowanie ze sobą dwóch dotkniętych nią psów.
Pozostałe choroby oczu to : Persistent Pupiliary Membrane (PPM -Przetrwała błona szczenięca), Entropion (podwinięcie powieki), Ectropion (wywinięcie powieki), Cataract non-congenital (zaćma nie-wrodzona), Lens luxation (primary) (pierwotne skręcenie/ zwichnięcie soczewki), oraz Hypoplasia/Micropapilla.
Powyższe choroby oczu można zdiagnozować na podstawie badania okulistycznego u uprawnionego okulisty. Warto je wykonać, bo jakkolwiek część tych chorób nie wszystkie wykluczają psa czy sukę z programu hodowlanego, o tyle jednak większość z nich, może prowadzić do ślepoty i stanowi absolutne przeciwskazanie do rozmnażania. Stąd też, szczególnie zanim pies/suka zostanie użyty w programie hodowlanym, powinno się takie badanie zrobić, aby móc stwierdzić czy zwierzę nie powinno być wykluczone z hodowli, z racji przekazywania danej choroby kolejnym pokoleniom. Jest to bardzo ważne - samo badanie na PRA czy nawet CEA, nie wyklucza pojawienia się innych chorób, na które na chwilę obecną nie ma opracowanego testu genetycznego - stąd jedyną droga diagnozy może być właśnie badanie okulistyczne (z zaznaczeniem, że to badanie może jedynie wykluczyć czy pies jest chory na dane schorzenie; okulista nie może stwierdzić, czy zdrowy w badaniu pies, nie jest nosicielem genu na daną chorobę).Należy przy tym pamiętać że certyfikat wystawiony przez weterynarza, jest ważny na rok.
Lista okulistów wytypowanych przez Krajową Izbę Weterynarii do przeprowadzania certyfikowanych badań oczu:
dr Jacek Madany
Akademia Rolnicza, Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych Zwierząt
ul. Głęboka 30, 20-612 Lublin
tel. 081 - 445 61 84
e-mail: pomorski@hortus.ar.lublin.pl
Gabinet ul. Legionowa 2/6, 20-048 Lublin; e-mail: jacek madany@hoga.pl
lek. wet. Jacek Garncarz
ul. Zdrojowa 12, Warszawa
tel. 022 858 80 62
kom. 0601 30 80 80
www.garncarz.pl
dr Zdzisław Kiełbowicz
Katedra i Klinika Chirurgii
tel. 071 - 320 53 40
Gabinet ul. Karłowicza 36, Zalesie, Wrocław (pn-pt godz. 16-19)
tel. 071 - 348 39 58
Dość często u młodych psów i szczeniąt, występuje grudkowe zapalenie trzeciej powieki. Trzecia powieka, znajdująca się pomiędzy powieką dolną a gałką oczną, zbudowana jest z chrząstki, na której powierzchni znajduje się gruczoł łzowy i grudki limfatyczne (chłonne) pokryte łącznie spojówką. Grudki te, wchodzące w skład układu odpornościowego, pełnią funkcję obronną przed infekcjami o rozmaitym podłożu (wirusowym, bakteryjnym czy grzybiczym).W momencie zakażenia objętość grudek powiększa się, z racji namnażania się w tym czasie komórek obronnych. Jednak gdy zapalenie posiada charakter przewlekły, a przyrost komórek jest znaczny, grudki rosną do bardzo dużych rozmiarów. Pojawia się wysięk z oka, często o ropnym charakterze, oko jest silnie zaczerwienione, i sprawia zwierzęciu ból - pies często przeciera oczy łapą, powiększając tym samym zakażenie. Przy wystąpieniu w/w stanu zapalnego, należy udać się do lekarza; pies dostanie środki przeciwzapalne, i antybiotyki. Jeśli kuracja nie przynosi rezultatu, weterynarz może zlecić operacyjne usunięcie grudek- zabieg odbywa się pod narkozą.
Oczy chore---------------------- oczy zdrowe
Wszystkie materiały zawarte w tym serwisie, są własnością autorów strony lub osób, które wyraziły zgodę na ich zamieszczenie. Zabrania się zapożyczania, kopiowania części bądź całości bez uprzedniego kontaktu. Wszelkie prawa zastrzeżone.
prcd-PRA czysty - normal/clear (dawne A) (Optigen) N/N (Laboklin)
